Elinin Çamurunu Sanata Dönüştürüyor

Doğu Roma ve Osmanlı Dönemi’ne tanıklık eden, Cumhuriyet Dönemi’nin önemli simgelerinden olan Kapanca Sokak’ta bulunan Tarih Koridoru’nda çok önemli bir kadın sanatçı var: Nam-ı diğer Elimin Çamuru, Çiğdem Eroğlu. Kendisi insanlık tarihi kadar eski olan çark torna sanatının Kocaeli’deki ilk ve tek kadın çark sanatçısı. Öyle ki bu anlamda Kocaeli’de eğitim alabileceği bir usta bulamayınca Kütahya’da Efsane lakabıyla bilinen, Kültür ve Turizm Bakanlığı seramik ve çini sanatçısı Mehmet Yıldırım’dan ahilik kültürüyle aldığı meşaleyle kendisi de bir sanatçı gibi geleceği aydınlatmaya devam ediyor.

TTE_5812.jpg

Çiğdem abla, çocukluk hayali olan atölyesini birkaç ay önce açtı. O günden bu yana da gerek kendi yaptığı seramik ve çini ürünlerle, gerekse verdiği dersler ile bu hayalini bir adım öteye taşıyor. Çamura dokundurduğu sihirli elleriyle unutulmaya yüz tutmuş bu tarihi sanatı gelecek kuşaklara aktarıyor. Geçtiğimiz aylarda ise Türkiye’yi çini ve seramik alanında temsil ederek bize büyük bir gurur yaşattı. İran Tebriz’de 33 ülkenin katıldığı, geleneksel el sanatlarını yaşatmaya yönelik bir yarışmada ikincilik ödülünü kazandı. Kural gereği hiçbir kategoride birincilik ödülü verilmeyen yarışmada aldığı ikincilik ödülü ile başarısını bir üst noktaya taşıdı.

Çarkın başına geçen ve elini çamura değdiren herkesin yüzünde kocaman bir tebessüm vardır. O insanların fotoğraflarına baktığınız zaman bunu fark edebilirsiniz. Ve o mutluluk fotoğrafa bakan kişiye de yayılır. Bunun sebebini Çiğdem Eroğlu’na sordum. O da insanların yüzündeki kocaman gülümsemelerin nedenini ve çamurla olan hikayesini anlattı:

TTE_5383.jpg

Çiğdem abla, seni tanıyabilir miyiz? Seramik, çark torna gibi el sanatlarına ilgin nasıl başladı?

1983 yılında Adana’da dünyaya geldim. Lisede Resim Bölümü’nü okudum. Oradaki çalışmalarım geleneksel el sanatlarına olan ilgimle devam etti. Kocaeli Üniversitesi Fotoğrafçılık Ve Kameramanlık Bölümü’nden mezun olduktan sonra bir süre gazetecilik yaptım. Aynı zamanda seramik alanındaki çalışmalarımı da sürdürdüm. Kocaeli Üniversitesi Seramik Çalıştayı’na katılan Kütahyalı sanatçı, ‘Efsane’ lakabıyla bilinen Mehmet Yıldırım’ın çalışmalarından etkilendim. Daha sonra çark torna eğiti Kütahya’da Efsane Mehmet ile devam ettirdim. Çeşitli ulusal ve uluslararası çalıştaylarda yer aldım. Şimdi ise çalışmalarımı Kocaeli’de kurduğum Elimin Çamuru isimli atölyemde devam ettiriyorum.

İNSANLIK TARİHİ KADAR ESKİ BİR SANAT

Çark torna sanatının tarihi nereye dayanıyor?

Bu iş çömlekçilikle birlikte günümüze kadar usta çırak ilişkisiyle gelmiş çok eski bir sanattır. Ama tarihe batığımız zaman insanlık tarihi ne kadarsa, bu sanat da o kadar eski bir sanattır. Çünkü her ne kadar şimdi süs eşyaları için de kullanılmaya başlansa da esasen evin gündelik eşyalarını, kap kacak ihtiyacını karşılamak için doğmuş bir sanat dalıdır. Şimdi de ağırlıklı olarak o şekilde kullanılıyor.

TTE_5563.jpg

Çark torna sanatçısı olmanın süreçleri neler?

Aslında bu çok eski bir sanatımız. Unutulmaya yüz tutmuş sanatlarımızdan biri. Nedeni şu, çünkü çok uzun vadede öğrenilebiliyor. En azından eskiden öyleymiş. Genelde usta- çırak ilişkisi ile yetiştirilme süreci var. Bunun okullarda bir dersi yok. O yüzden usta çırak ilişkisi ile zamanımıza kadar gelen eski bir sanat dalı. Ama şimdi artık bu uzun vadede olan eğitim sürecini, çeşitli kodlamalarla daha kısa sürede öğrenmelerine yardımcı olabiliyoruz. 4 yıllık bir eğitimi, toplamda 35 derse sığdırabiliyoruz. İzmit’te seramik ve elle şekillendirme eğitimi veren atölyeler var ama çark torna eğitimi veren tek atölye benim atölyem.

IMG_1547.jpg

USTASI, EFSANE MEHMET YILDIRIM

Elimin Çamuru isimli atölyeni açmaya nasıl karar verdin?

Bu benim çocukluk hayalimdi. Küçükken Kapadokya’ya gittiğimiz bir tatilde çark yapan bir ustanın çamura şekil verdiğini gördükçe ona hayranlık duydum. O zamandan içime atılan bir tohummuş bu. Zamanla da yeşerdi. Daha sonra sanatın içinde oldum. Resimle uğraştım, seramikle de uğraştım. Çark torna içimde hep bir aşktı ve ayrı bir yeri vardı. Daha sonra da şu anki ustam olan Mehmet Yıldırım ile tanışmam ile birlikte bu işi daha ileriki aşamaya getirerek tam anlamıyla bir meslek olarak edindim.

TTE_5764.jpg

EN BÜYÜK DESTEKÇİM EŞİM

Ailenin işinle ilgili yorumu ve desteği ne yönde?

Bu işte bir yere gelmemin en büyük destekçilerinden birisi de eşimdir. En demoralize olduğum zamanlarda bile o bana bu işe çok emek verdiğimi ve bu işi gerçekten yapabileceğimi söyledi. Onun sonsuz desteği ve özverisi olmasa kısa sürede bu işte bu kadar başarılı olmazdım. Böylece bu işi profesyonel seviyede yapabilecek seviyeye geldim.

Elimin Çamuru atölyende neler yapıyorsun?

Atölyem tam tabiriyle bir seramik atölyesi. Bu işin mutfağından satış aşamasına gelene kadarki tüm süreci biz burada gerçekleştiriyoruz. Bizde üretim de var, toptan üretim de var, kişiye özel üretim butik üretim de var. Ya da bu işi deneyimlemek isteyen kişiler de benden ders alabiliyor. Aktif satışımız da var. Şimdilik atölye ve internet üzerinden satışlarımız da mevcut.

Çark torna işini öğrenmek zor mu?

Zor gibi görünüyor ama aslında değil. Çünkü eğer bir işi gönülden öğrenmek istiyorsanız yapamayacağınız hiçbir iş yok. Bu işi yapmaya zaman ayırırsanız kesinlikle öğrenebilirsiniz. Hatta bizim işimiz, çok kolay gibi görünüyor ama o kadar kolay bir iş değil. Genel olarak insanlardan aldığımız tepki öyledir. Bizi çark başındayken izleyenler “Bu çok kolay. Bunu ben de yaparım” derler ama çark başına oturunca ne kadar zor olduğunu kendileri deneyimleyebiliyorlar. Çünkü bu iş sabır,  odaklanmak ve emek ister. Yeri gelir çok uzun saatler çalışmayı gerektirir. Ama öğrenmek isterseniz yaklaşık 6 ay gibi bir sürede profesyonel olarak bir çarkçı olabilirsiniz. Yeni öğretme metotlarıyla yaklaşık 6 ayda bu işi öğrenebilirler. “Ben asla yapamam” ya da “Yetenekli değilim” demeyin. Her insanın içinde bir yetenek vardır. Sadece onu ortaya çıkarmanız gerekir. Beceriksiz insan yoktur. Tutkusu ve isteği olmayan ya da kendine güveni az olan insan vardır. Yeter ki isteyin, başaramayacağınız hiçbir şey yoktur.

TTE_5447.jpg

BU İŞ, SİHİRLİ BİR İŞ

Etrafımda çamurla uğraşan insanların yüzünde sürekli bir gülümseme görüyorum. Bu mutluluk nereden geliyor? Çark torna sanatı, insana fiziksel veya ruhsal anlamda ne katıyor?

Bu işin hem bedensel hem ruhsal olarak çok katkısı var. Çünkü bu iş önce motor gelişiminizi sağlar. Üç boyutlu düşünme, tasarlama yetinizi geliştirir. Pratik düşünmenize katkı sağlar. Çamur içinde bulunan toprak elementlerinden kaynaklı faydası vardır. Vücudunuzdaki tüm statik elektriği alır. Yaptıktan sonra bir dinginlik hissedersiniz. Bu yüzdendir ki diğer sanat dalları içinde çark torna sanatının çok ayrı bir yeri vardır. Bu işi en çok sevmeme neden olan şey, çamura dokunduktan sonra belki de çok sinirli bir insanken pamuk gibi bir insana dönüşebiliyorsunuz. Yani bu iş sihirli bir iş.

TTE_5654.jpg

Bu iş için bir yaş sınırı var mı? Size bu sanatı öğrenmek için gelenlerin yoğunluğu ne durumda?

Eğitim için bir yaş sınırlamamız yok. Yaklaşık 4-5 yaşından itibaren başlanıp ölene kadar yapılabilecek bir sanat dalıdır. Bu işi ellerimizle yapıyoruz ama eli ve parmakları olmayan birçok insan da bu sanatla çok iyi işler yapan insanlar var. Çark tornanın dersine gelmese de deneyimlemek isteyen birçok kişi bana ulaşıyor. Bunlar için de özel günler veya atölye çalışmaları düzenliyoruz. Bunları belli günlerde duyurular halinde yapıyoruz. Katılmak isteyen kişiler, bu ilanlarımızı takip edip belirlediğimiz gün ve saatte atölyeme gelerek yaklaşık bir buçuk iki saat gibi bir sürede ister el şekillendirmeyle isterlerse çark tornada çamura şekil verme deneyimini yaşayabiliyorlar. Bunun dışında bu işle uğraşıp kendi evinde üretim yapan kişilere sırlama ve fırınlama imkânı da sağlıyoruz atölyemde.

İLETİŞİM:

Adres: Hacı Hasan Mah. Sırrı Paşa Cd. No: 10 İzmit

Instagram: elimincamuru

Facebook: Elimin Çamuru

Tel: 0533 482 14 75

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s